تغذيه صحيح در دوران آبستني
آرزوي هر مادري اين است كه دوران بارداري خود را به خوبي و تندرستي بگذراندوجنين يا فرزند آينده اش كه درون رحم اوست,به خوبي رشد كند تا بعد از 9 ماه انتظار ,فرزندي سالم و طبيعي متولد گردد.براي اين منظور مادر بايد:
1-در دوران آبستني خود تغذيه صحيح وسالم داشته باشد.
2-از برخورد با عوامل خطر ساز جلوگيري كنند.
3-از مصرف دارو خودداري نمايد.
رژيم غذايي وتغذيه صحيح مادر در دوران آبستني
خانم هايي كه از نظر مالي نسبتا" محروم و تحصيلات كمي هم داشته باشند,از نظر تغذيه و رژيم غذايي دوران بارداري بيشتر آسيب پذيرند.از طرفي بعضي از خانواده ها به خانمي كه تازه ازدواج كرده وآبستن شده است,
توجه چنداني نداشته ورفتار ظالمانه اي نسبت به او ابراز مي دارند.خانمي كه حامله شده است,نه فقط به حمايت رواني ورفتار خوب اطرافيان نياز دارد,بلكه به علت پرورش جنين داخل رحم خود ,نياز به تغذيه كافي و سالم دارد تا جنين اوكاملا" رشد كند وسالم متولد شود.
كمبود مواد غذايي در دوران آبستني ,نه فقط منجر به ضعيف و لاغر شدن مادر مي شودبلكه رشد جنين را هم تحت تاَتير قرار داده و باعت مي شود نوزاد با وزن كم و يا حتي ناقص متولد مي گردد.جنين در داخل رحم مادر رشد بسيار سريعي دارد(وزن جنين از يك گرم در هفته هشتم به3200 تا3500 گرم در هفته چهلم حاملگي مي رسد. ) .بنابراين جنين به شدت به مواد غذايي نياز داردكه بايد از راه جفت به جنين برسد.
به طور كلي مادر بار دار بايد از بد خوري ,كم خوري يا پرخوري خودداري نموده وغذاي متعادل ومتنوع مصرف كندواز خوردن مواد غذايي سرخ شده,تند وشور وداراي موادرنگي بپرهيزيد.مقدار مواد غذايي يك زن آبستن و يك خانم معمولي در جدول شماره 1 نشان داده و مقايسه شده است.
جدول شماره 1:مقدار متوسط مواد اصلي ضروري در هر 24 ساعت براي خانم آبستن و خانمي كه آبستن نيست:
خانم آبستن
خانمي كه آبستن نيست
مواد
2600
2300
كالري يا انرژي
78 گرم
58 گرم
مواد پروتئيني
5/1 ميلي گرم
8/0 ميلي گرم
كلسيم
15 ميلي گرم
12 ميلي گرم
آهن
6000 واحد
5000 واحد
ويتامين آ
3/1 ميلي گرم
2/1 ميلي گرم
ويتامين ب 1 (تيامين)
2 ميلي گرم
5/1 ميلي گرم
ويتامين ب 2 (ريبوفلاوين)
20 ميلي گرم
17 ميلي گرم
ويتامين ب 6 (نياسين)
100 ميلي گرم
70 ميلي گرم
ويتامين ث
400 واحد
-----------
ويتامين د
- فرهنگستان ملي علوم كشور امريكا, مواد غذايي كه رژيم متعادل و كافي روزانه مادر را در دوران آبستني تامين مي كند , به شرح زير توصيه كرده است:
1-حداقل نيم ليتر شير
2-يك وعده غذاي گوشتي (سفيد يا قرمز)
3-يك عدد تخم مرغ
4-دو وعده ميوه كه يك وعده آن مركبات(ليمو,نارنگي,يرتقال,گريپ فروت)باشد.
5-دو دا سه نوبت سبزيجات ,يك نوبت سبزي خام (هويچ, كلم و كاهو)و يك نوبت سبزي سبز يا زرد پخته شده.
6-دو يا سه تكه نان
7-دو قاشق كره(كه حاوي 30000 واحد ويتامين (( آ )) در هر كيلو گرم آن باشد.
8-مقدار 400 واحد ويتامين (( د))
شير براي مادر باردار غذاي بسيار خوبي است ,زيرا داراي املاح فسفر و كلسيم است كه براي تشكيل استخوان و دندان جنين لازم است.همچنين منبع خوبي از پروتيين و ويتامين مي باشد.اگر مادر روزانه يك ليتر شير مصرف كند ,يك چهارم كالري مورد نياز خود را به دست مي آورد.مادر آبستن مي تواند به جاي شير از فراورده هاي لبنيات مانند ماست,پنير و دوغ هم استفاده نمايد.
نيازهاي غذايي مادر در 9 ماه آبستني
الف)در اوايل دوران آبستني (1 تا 3 ماهگي تمام)
-در اين دوران كه اعضاي مختلف بدن جنين تشكيل مي شود ,تغذيه صحيح مادر به ويژه از نظر كيفيت ,اهميت به سزايي دارد.متاسفانه در اين دوران تعداد زيادي از مادران به عوارض گوارشي مانند تهوع,استفراغ و كم اشتهايي دچار مي شوند و همين مساله اثرات منفي بر دريافت مواد غذايي آنان دارد.به همين جهت توصيه مي شود كه آبستن شدن بايد با برنامه ريزي صحيح انجام شده و هر خانمي هنگامي بايد آبستن شود كه از نظر تغذيه مشكلي نداشته باشد,تا كمبود هاي قبلي همراه با ناراحتي هاي دوران بارداري ,اورادچار سوء تغذيه نكند.
در صورت بروز عوارض فوق ,مادر بايد بداند كه اين دوران زود گذر است و با كمي دقت در انتخاب مواد غذايي ,به ويژه از نظر كيفي,به خوبي مي تواند آن را يشت سر بگذراند.خالي بودن معده,يبوست و خستگي هاي جسمي و روحي مي تواند موجب تشديد اين ناراحتي ها شود.بنابراين در صورت بروز علائم و عوارض فوق,استفاده از غذاهاي سبك ,كم حجم و زود هضم در دفعات متعدد اغلب مفيد مي باشد.رژيم غذايي اين مادران بايد كم آب وكم چرب باشد(غذاهايي مانند نان برشته ,ينير ,كباب,تخم مرغ آب يز,سيب زميني و مربا غذاهاي مناسبي هستند.)در اين حالت بهتر است ا آشاميدن مايعات زياد خودداري شود.استراحت بعد از غذا حتي براي مدت خيلي كوتاه نيز مي تواند در بر طرف كردن حالت تهوع موثر باشد.
در شرايط حادتر,خوردن تكه اي كوچك از يخ يا گذاشتن كيسه يخ روي معده به مدت چند دقيقه مي تواند موثر باشد.در صورت وجود يبوست,استفاده از غذاهاي ملين مانند ميوه هاي خشك(انجير خشك,آلوي خيسانده,قيسي,برگه)سبزي هايي مانند كاهو ,خيار و نخود سبز پخته و اضافه كردن روغن زيتون يا هر روغن مايع ديگري به سالاد ,به برطرف كردن يبوست كمك مي كند.
ب)اواسط دوران آبستني (4 تا 6 ماهگي تمام)
در اين دوران رشد جنين سريع تر از قبل است ومادر ديگر از بي اشتهايي وتهوع ماههاي اول رنج نمي برد,ولي نياز او به مواد غذايي جهت حفظ سلامت خود و جنين بيشتر مي شود.
ج)اواخر دوران آبستني (7 تا 9 ماهگي تمام)
در ماههاي آخر آبستني ,جنين رشد سريع تري دارد.در اين دوره مادر بايد برنامه غذايي خود را طوري ترتيب دهد كه هم رشد جنين به خوبي تامين شود و هم اندوخته كافي براي يك دوران شير دهي موفق در آينده داشته باشد.بنابراين مادر آبستن بايد در طول دوران بارداري از تمام گروههاي مواد غذايي در حد اعتدال مصرف كند و تعادل و تنوع غذايي را با استفاده از گروههاي غذايي ذيررعايت نمايد:
1- مواد لبني(شير ,ماست,دوغ,ينيرو...)
2- انواع گوشت ها (گوشت گوسفند ,گوساله,مرغ و ماهي )و مواد غني از پروتئين(تخم مرغ و حبوبات)
3- مواد نشاسته اي (نان,آرد گندم,برنج,ذرت و فراورده هاي غلات مانند ماكاروني و...)
3
4- انواع ميوه ها
5- سبزي هاي مختلف
مصرف روزانه پنج گروه غذايي بالا به همذراه مقداري چربي و شيريني در حد تعادل به منظور دريافت انرژي بيشتري كه مورد نياز دوران بارداري است ,برنامه غذايي يك زن آبستن را تشكيل مي دهد.مقدار مورد نياز از گروههاي مواد غذايي در دوران آبستني به شرح زير است:
1- گروه لبنيات: هر روز 4 سهم (واحد)يا جايگزين آن مصرف شود.يك سهم از لبنيات عبارت است از يك ليوان شير (240 ميلي ليتر ,تقريبا" معادل يك چهارم ليتر )يا يك شيشه شير پاستوريزه كوچك.اين 4 سهم مي تواند 4 ليوان شير ,يا 4 ليوان ماست يا 2 ليوان شير و 2 ليوان ماست باشدو يا جايگزين هاي ديگر اين گروه مثل دوغ,كشك و پنير باشد.
2-گروه گوشت وحبوبات: شامل انواع گوشت ,تخم مرغ و حبوبات است.از اين گروه روزانه بايد 120 گرم يا 4 (واحد) مصرف شود .يك سهم گوشت معادل 30 گرم گوشت پخته لست كه مي تواند با 30 گرم پنير (از گروه لبنيات )با يك عدد تخم مرغ يا نصف فنجان حبوبات پخته شده جايگزين شود .از اين گروه بهتر است جايگزين هاي متنوع و مختلف استفاده شود.
3- گروه مواد نشاسته اي: از اين گروه روزانه 6 تا 11 سهم يا جايگزين آنها مورد نياز است .يك سهم نان برابر 25 تا 30 گرم نان برابر 25 تا 30 گرم نان است (يك كف دست از نان بربري )كه مي تواند با نصف فنجان برنج پخته جايگزين شود.از اين گروه بهتر است جايگزين هاي متنوع و مختلف استفاده شود.
4-گروه ميوه جات: از گروه ميوه جات روزانه بين 2 تا 4 سهم (واحد) بايد مصرف شود .يك سهم ميوه مي تواند يك عدد پرتقال متوسط يا سيب درختي متوسط باشد.همچنين نصف موز بزرگ ,نصف گريپ فروت,دو عدد نارنگي متوسط ,يك عدد ليمو ترش و دا دك چهارم طالبي كوچك هم يك واحد ميوه محسوب مي شود.در اين گروه بايد از ميوه هاي متنوع در طول روز استفاده كرد.
5-گروه سبزي ها: توصيه مي شود هر روز انواع سبزي ها مصرف شود.گوجه فرنگي ,سبزي هايي با برگ سبز تيره(مانند اسفناج يا كاهو)يا سبزي هاي زرد(مانند هويچ يا كدو حلوايي)نمونه هايي از گروه سبزي ها هستند. از اين گروه بايد 2 تا 4 سهم استفاده شود .يك سهم سبزي ,معادل يك فنجان سبزي خام يا نصف فنجان سبزي پخته است.
مادر آبستن بايد هر روز از هر پنج گروه فوق ,همراه با مقدار كمي چربي (كره,خامه,روغن گياهي و...)و شيريني (ژله ,عسل ,مرباو...)استفاده نمايد.
مواد غذايي اصلي و ضروري دوران آبستني كه سلامت مادر و جنين را تامين مي كند.
مواد غذايي را كه يك خانم باردار مصرف مي كند از راه جفت به جنين او مي رسد ,بنابراين خانم باردار بايد مواد غذايي تازه مانند سبزيجات و ميوه جات مصرف نموده و از خوردن مواد چرب,شور و تحريك كننده و غذاهاي كنسرو شده كه به صورت تجاري تهيه شده و داراي مواد افزودني و نگهدارنده هستند ,خودداري نمابد .همچنين در پختن مواد غذايي بايد از چربيهاي اشباع نشده گياهي (روغنهاي ذرت,زيتون و آفتابگردان)استفاده شود.از آنجا كه قهوه و چاي و شكلات گرم ,داراي كافئين و نئين بوده و اين مواد از راه جفت به سرعت به جنين مي رسد ,بنابراين مادر مي تواند از ابتدا روزانه 3 فنجان از اين مواد مصرف نموده و به تدريج مقدار آن را كم كند .
مواد اوليه غذايي كه براي سلامت مادر و جنين ضروري است,عبارتند از:
كلسيم:كلسيم براي رشد استخوان و دندانهاي جنين مخصوصا"در هفته هشتم دوران بارداري ضروري است .مادر آبستن در دوران حاملگي دو برابرزمان پيش از آبستني به كلسيم نياز دارد.بهترين منبع كلسيم ,شير و فراورده هاي آن مانند پنير و ماست ونيز سبزيجات سبز برگ مي باشد.از آنجايي كه شير وفراورده هاي آن داراي چربي نيز مي باشد ,بهتر است مادر باردار از شير و لبنياتي كه چربي آن گرفته شده يا كم چربي است استفاده نمايد.(تصوير شماره 5)
شما مي توانيد كلسيم مورد نياز روزانه خود را با خوردن يك عدد نان ,80 گرم پنير ,180 گرم گوشت ماهي يا ليوان شير در هر روز تامين نماييد.
پروتئين :
پروتئين از 20 نوع آمينو اسيد ها ساخته شده است كه براي ساخته شدن سلولهاي نسوج اعضاي بدن ضرورت دارند. .بدن انسان خود مي تواند 12 نوع از 20 نوع آمينو اسيدهاي مورد نياز بدن را بسازدولي 8 نوع آن بايد از راه مواد غذايي به بدن انسان برسد.اين 8 نوع آمينو اسيدها در مواد غذايي مانند گوشت قرمز ,ماهي ,تخم مرغ, لبنيات و حبوبات وجو دارند.مادري كه آبستن مي گردد نياز او به مواد پروتئيني 30 در صد افزايش مي يابد.يعني از 45 تا 60 گرم در روز به 75 تا 100 گرم افزايش مي يابد .از طرف ديگر براي ساخته شدن اعضاي جنيني (عضلات,استخوانها و ديواره اعضاو...)به پروتئين (آمينو اسيد ها )نياز است .بنا براين مادر آبستن بايد مواد غذايي پروتئين دار مانند گوشت قرمز ,ماهي و مرغ كه چربي آن گرفته شده باشد ,حبوبات و شير و فراورده هاي آن استفاده نمايد.(شكل شماره 6)گوشت ماهي داراي پروتئين با كيفيت بالاست و چربي آن نيز از چربي هاي خوب مي باشد.
مادر آبستن بايد جگر مصرف نكند ,زيرا ويتامين آ در آن زياد است و ممكن است براي جنين ضرر داشته باشد.
:بدن خانم آبستن به تمام ويتامين ها نياز دارد كه بايد از راه مصرف مواد غذايي به بدن او برسد.به جز ويتامين (د) cويتامين ويتامين (سي ) مخصوصا "براي ساختن و تكامل جفت ضرورت دارد.ويتامين (سي ) همچنين بدن مادر آبستن را در برابر عفونتها مقاوم نگه مي دارد .اين ويتامين در بدن ذخيره نمي شود.بنابراين مادر حامله بايد هر روز از مواد غذايي ويتامين (سي)دار مانند ميوه جات وسبزي جات استفاده نمايد.
ودتامين (سي)در برابر عوامل محيطي مانند نور و حرارت نا پايدار و از بين ميرود,به طور مثال :اگر يك پرتقال قاچ زده در هواي آزاد به مدت 30 دقيقه بماند,نصف ويتامين (سي) آن از بين مي رود.بنابراين مواد غذايي داراي ويتامين (سي)را بايد در محيط خشك و تاريك نگه داري كرد.ودتامين (سي )مواد غذايي(سبزيجات)در هنگام پختن از بين مي رود,بنابراين مواد غذايي را به طريقه بخار پز بايدمورد استفاده قرار داد.
خيس كردن سبزيجات در آب داغ هم موجب از بين رفتن ويتامين (سي) مي شود .
ملح آهن:
در دوران آبستني نياز به آهن افزايش مي يابد,زيرا بدن مادر نياز بيشتري به اكسيژن داردو اكسيژن به وسيله خون كه قسمت اصلي آن از آهن ساخته مي شود,حمل مي گردد.از طرفي جنين در اواخر دوران داخل رحمي بايد از مادر آهن دريافت ودر بدن خود ذخيره نموده و در چند ماه بعد از تولد مصرف نمايد.اهن مواد غذايي حيواند بهتر از آهن مواد غذايي گياهي مانند غلات ,عدس و ميوه جات خشك جذب مي شود.بنابراين بهتر است مادران بارداراز گوشت بدون چربي كه منبع خوبي از آهن است ,استفاده نمايند.اگر گوشت با گياهاني كه داراي ويتامين ث هستند مانند (مركبات و گوجه فرنگي)مصرف شود جذب آهن از روده ها افزايش مي يابد با توجه به اهميت آهن و امكان عدم دريافت كافي آن از مواد غذايي براي اطمينان از رسيدن آهن كافي به بدن توصيه مي شودمادران باردار از ماه چهارم دوره آبستني آهن را به صورت قرص و به مقدار 30تا 60 ميلي گرم در روز مصرف نمايند.
فيبر هاي گياهي (مواد هضم نشدني):
سبزيجات و ميوه جات داراي مقدار زيادي مواد هضم نشدني (فيبر گياهي )هستند.سبوس گندم نيز يكي از فيبرهاي گياهي است .فيبر هاي گياهي بايد حتما" در رژيم غذايي مادر آبستن وجود داشته باشد,زيرا يبوست يكي از مشكلات دوره آبستني است و مصرف اين مواد از يبوست جلوگيري مي كند.بنابراين مصرف كافي و مناسب اين مواداز اهميت ويژه اي برخوردار است.
فوليك اسيد:
فوليك اسيد در خون سازي اهميت داشته و كمبود آن نوعي كم خوني ايجاد مي كند.كمبود فوليك اسيد در خانم ها قبل از آبستني و نيز در ماههاي اول بارداري موجب آسيب و ضايعه لوله عصبي جنين و .ايمان زود رس مي شود.بنابراين به خانم هايي كه قصد آبستن شدن دارند,توصيه مي شود غذاهاي حاوي اسيد فوليك مانند سبزيجاتي كه برگ سبز دارند (گل كلم و اسفناج)كه منبع خوبي از فوليك اسيد مي باشند مصرف كنند.چون فوليك اسيد درآب حل شده و در حرارت از بين مي رود,توصيه مي شود غذاهاي فوق با بخار آب پخته شود .خانمهايي كه مي خواهند آبستن شوند قبل از آبستن شدن مي توانند فوليك اسيد را به شكل دارو به مقدار 4/0 ميلي گرم در روز مصرف نمايند.
آب ومايعات: در دوران آبستني ,نوشيدن مايعات, مخصوصا" آب ضرورت دارد ,زيرا مايعات از راه كليه دفع مي شود و به سلامت بدن كمك مي كند . همچنين از پيدايش يبوست جلوگيري مي نمايد. اگر مادر ابستن مايعات كافي مصرف كند سبب مي شود كه مواد غذايي از راه جفت به جنين برسد.مادر آبستن بايد روزانه 6 تا 8 ليوان آب و مايعات مصرف كند .مصرف مايعات ديگر مانند آب پرتقال و آب ميوه هاي ديگر خوب و مناسب است ولي چاي و قهوه بايد حداقل مصرف گردد.
مادر آبستن بايد سهي كند هر روز از مواد غذايي زير كم و بيش مصرف نمايد:
- شير ,پنير,ماست,(هيچ گاه پنير غير پاستوريزه مصرف ننماييد,زيرا ممكن است دچار بيماري مالت يا توكسوپلاسموز گردد.)
- سبزيجات برگ سبز دار تيره ,مواد هضم نشدني و فوليك اسيد.
- گوشت قرمز,گوشت مرغ و ماهي .
- ناني كه از آرد تمام دانه هاي گندم تهيه شده باشد.
- برنج وماكاروني .
- آلو و كشمش.
شكر و شيريني:
غذاهاي شكر دار مانند شيريني ها,كيك ,شكلات,سودا و نوشابه هاي شيرين ,غذاهاي خوبي نيستند و موجب افزايش وزن مادر مي شوند,بنابراين مادر در دوران بارداري تا حد امكان كمتر از اين نوع مواد مصرف كند .
چاي ,قهوه ,شكلات:
اگر مادر باردار به مصرف اين مواد عادت داشته باشد,مي تواند روزانه يكي دو فنجان چاي مصرف كند.در مورد قهوه بهتر است از قهوه هاي بدون كافئين به مقدار يك فنجان در روزمصرف كندو اصولا"براي نوشبدني بيشتر از آب هاي معدني استفاده گردد.
انواع چاي هاي گياهي ممكن است براي مادر آبستن ضرر داشته باشد.ولي در صورت عادت به مصرف بايد از انواع آن با طعم ميوه ,آن هم به مقدار يك فنجان در روز استفاده شود.
نمك:
بعضي از خانم ها عادت دارند به غذاي خود نمك اضافه كنندو چون نمك در دوران آبستني موجب تجمع آب در بدن مادر مي گردد ,بنابراين مادر آبستن بايد از خوردن نمك اضافي در اين دوران خودداري نمايد.
سيگار والكل در دوران آبستني
كشيدن سيگار در دوران آبستني ممكن است سبب كم شدن وزن وحتي سقط جنين گردد.اگر مادري در دوران آبستني سيگار زياد بكشد,چون ماده نيكوتين از راه جفت به جنين مي رسد ,ممكن است نوزاد او پس از تولد مبتلا به بي حالي وحتي تشنج شود.زنان معتاد به سيگار كه قصد باردار شدن را دارندبايد به هر طريق سيگار كشيدن را كم يا قطع كنند.اگر پدر و مادر هر دو سيگارد هستند بايد هر دو سيگار را كم يا قطع كنند.
اگر مادر آبستني معتاد به مصرف الكل باشد وزياد بنوشد.درابتداي آبستني مقدار كمي الكل به جنين مي رسد,ولي در اواخر دوران آبستني مقدار بيشتري وارد بدن جنين خواهد شد,به طور كلي ميزان الكل نسوج بدن جنين,10 برابر مقدار الكل نسوج بدن مادر خواهد بود.الكل در مغز و كبد و لوزالمعده جنين جمع شده و ممكن است موجب بروز خطرات ونا هنجاريهايي در اين اعضا گردد.
غذاهايي كه براي مادر آبستن زيان آور است
مصرف غذاهاي از پيش تهيه شده و كنسرو شده:به بسياري از غذاهاي كنسرو شده مواد شيميايي اضافه شده است تارنگ,طعم و مزه آن بهتر و همچنين ماندگاري آن را زيادتر نمايند.مادران آبستن بايد از خوردن اين نوع غذاها خودداري كنند مخصوصا" پنير,گوشت,سوسيس,خيارشوروترشي هاي كنسرو شده.به بعضي از اين غذاهاي از پيش آماده شده مانند ماهي,پنير , كالباس نيتريت اضافه شده است.نيتريت در هموگلوبين خون اثر مي كندو موجب مي شود كه عمل انتقال اكسيژن هموگلوبين خون به نسوج بدن كمتر گردد.هر فردي مخصوصا" خانم هاي آبستن كه مي خواهند غذايي خريداري نمايندبايد بر چسب چنين غذاهايي را كاملا"مطالعه نمايندو مطمئن شوند كه چه موادي به آن افزوده شده و از مدت زماني كه مي تواند مصرف گردد آگاه گردندو اگر چنين اطلاعاتي روي برچسب غذا وجود نداردهيچ گاه نبايد آن را خريداري و مصرف كنند.
آيا مصرف دارو در دوران آبستني زيان آور است؟
بلي,رحم مادر,جايگاه بسيار مطمئن ومحفوظي است كه جنين در آن رشد و نمو مي كند ,ولي ممكن است داروها ,سموم,اشعه و عوامل بيماري زا بر روي جنين درون رحم مادر نيز اثر كندو ناهنجاريهايي در جنين پديد آورد و چون هر مادري از اين كه كودكش غير طبيعي ,ناهنجار يا بد شكل به دنيا بيايد هراس دارد .لذا اولين سوال مادر پس از زايمان اين است كه(( آيا بچه من سالم است؟))
توجه:
شش هفته اول دوران آبستني زماني است كه اعضاي جنين در حال تشكيل شدن مي باشد و مصرف دارو در اين زمان اثرات سوء بيشتري خواهد داشت.در حقيقت در حدود بيست در صد از ناهنجاريهاي كودكان ارثي است و هشتاد درصدبقيه به مشكلات دوران حاملگي يا زايمان مربوط است كه در نتيجه كودك را مبتلا به ناهنجاري ها عقب افتاده گي ها مي سازد. بنابراين اگر خانمي قصد حامله شدن دارد يا حامله شده است بايد به پرشك خود بگويد وبه توصيه هاي او عمل كند تا از ناهنجاريهاي جنين او جلوگيري گردد.در مورد تعدادي از داروها مشخص شده است كه اگر مادر در دوران حاملگي مصرف كند سبب ناهنجاري هاي جنين او مي گردد,اما تعداد پر شماري دارو نيز وجود داردكه مشكوك شناخته شده اند,مانند آسپرين وشربت هاي ضد سرفه.
اگر مادر در دوران آبستني به نكات زير توجه كند,امكان پيدايش ناهنجاري در نوزاد او كاهش مي يابد:
1-هيچ گاه نبايد به توصيه دوست يا آشنادارو مصرف كند.از طرفي به هر علتي كه به پرشك مراجعه كند ,بايد يادآور شود كه آبستن است.
2-اگر به عكس برداري نياز پيدا كرد ,حتما"بايد به پزشك متخصص راديولوژي ياد اوري كند كه آبستن است.
3-از تماس با افرادي كه مبتلا به بيماريهاي عفوني (مخصوصا"بيماردهاي ودروسي )هستند,اجتناب نمايد.
سزارين و تاثيرات آن بر مادر و نوزاد
در كشور ما در سالهاي اخير بسياري از زايمان ها به روش سزارين انجام مي گيرد.عمل سزارين چه با درخواست وتمايل مادر وچه بنا به توصيه پزشك متخصص زايمان,در مقايسه بازايمان طبيعي ,مشكلات زيادي براي مادر ونوزاد بوجود مي آورد.اگر سزارين زودتر انجام گيرد,ريه هاي نوزاد رشد نيافته و نوزاد پس از تولد دچار مشكلات تنفسي مي گردد.از طرفي پيدايش درد و عفونت و افسردگي وناراحتي هاي رواني در مادران به دنبال عمل سزارين ,بيشتر از زايمان طبيعي است.
اگر بيهوشي مادر به صورت عمومي انجام گيرد,مادر پس از عمل سزارين بيهوش وسپس خواب آلود است و نمي تواند نوزاد خود را در آغوش بگيرد و او را شير دهد ,به همين جهت رابطه عاطفي بين مادر و نوزاد برقرار نمي شود ونوزاد نيز به علت تحت تاثير قرار گرفتن داروهاي بيهوشي يا مسكن كه براي مادر تجويز شده است ,خواب آلود است وپستان مادر را مك نمي زندو در نتيجه تغذيه نوزاد ,بعد از تولد(كه زمان بسيار حساسي است )به درستي انجام نمي گيرد .اگر پس از عمل سزارين ,نوزاد سالم و فعال است ,بايد بلافاصله او را به پستان مادر گذارد تامك بزند.براي نزديك كردن نوزاد به پستان مادر بايد پرستاران و اقوام و بستگان به مادر كمك كنند تا تغذيه نوزاد شروع شود (شكل شماره 13)اگر به علتي نوزاد بي حال است يا به اطاق مراقبت هاي ويژه برده شده است ,پستانهاي مادر در 24 ساعت اول بعد از سزارين بايد دوشيده شود ,(گر چه مقدار شير بسيار كم باشد)ودر يخچال و فريزر نگهداري شودتا در موقع مناسب به نوزاد داده شود(بايد توجه داشت تاريخ دوشيدن شير روي شيشه نوشته شود).
اگر بيهوشي مادر نخاعي انجام گردد,ممكن است مادر به علت تهويه و تنفس ناكافي ريه هايش دچار كمبود اكسيژن خون گرددو در نتيجه نوزاد او نيز دچار كمبوداكسيژن خون گرددو عوارض غير قابل جبراني براي نوزاد بوجود آورد.براي جلوگيري از چنين پيش آمدها,پرشك متخصص بيهوشي وپزشك متخصص زايمان بايد نظارت دقيق داشته باشند.
اگر مادر با بي حسي نخاعي سزارين شده است,بايد به پشت بخوابد تا دچار سردرد ناشي از اين بي حسي نگردد.مادر مي تواند در حالي كه به پشت خوابيده است نوزادش را در بغل گرفته و به او شير دهد.اگر نوزادتحت تاثير داروهايي كه به مادر داده شده است ,نبوده و جنب و جوش دارد,مادر ميتواند به پهلوي ديگر بخوابد و نوزاد خود را با هر دو پستان شير دهد.داروها ومايعاتي كه به مادر در خلال 48 ساعت بعد از عمل سزارين داده مي شود,بايد از نوعي انتخاب شود كه بر نوزاد اثر سوئي نداشته باشد. به طور مثال داروي آسپرين يا كودئين ,مسكن هاي نسبتا" خوبي هستند,چون به آساني از بدن مادر و نوزاد دفع مي شوند.مادري كه سزارين شده است,بويژه بايد از طرف پرستاران و اقوام وبستگان مورد حمايت قرار گيردوبه او كمك شود.
پس از عمل سزارين مادر معمولا"تشويق و ترغيب مي شود كه راه برود,گرچه محل بريدن پوست شكم دردناك است.در چنين شرايطي مادر مي تواند قرصهاي مسكن استفاده كند.مادر مي تواند در هنگام راه رفتن,عطسه,سرفه,خنديدن دست خود را روي محل برش شكم خود قرار داده تا درد كمتري را احساس كند.مادر بايد از پزشك زنان و مامايي خود زمان شروع به ورزش و تمرين را جويا شود.مادر بايد براي چندين هفته از زور زدن و فشار به خود آوردن خودداري كند.بخيه هاي محل عمل معمولا" بعد از چندين روز برداشته مي شودمگر از نوعي باشد كه خود جذب مي شود.
پرسش وپاسخ
پرسش:آيا مصرف فوليك اسيد در ابتداي آبستني اهميت داردوخانم حامله روزانه از چه مقدار فوليك اسيد بايد استفاده كند؟
پاسخ:فوليك اسيد نوعي ويتامين است .تحقيقات نشان داده كه اين ويتامين براي تشكيل وتكامل نخاع جنين داخل رحم مادر ضرورت دارد.چون نخاع جنين در هفته هاي اول دوران آبستني تشكيل مي شود ,بنابراين خانم هايي كه قصد حامله شدن دارند بايد قبل از آبستني و نيز در هفته هاي اول تا آخر سه ماهه اول دوران آبستني خود ,روزانه4/0 ميلي گرم فوليك اسيد مصرف نمايند.
پرسش:آيا در دوران آبستني مي توانيم ازغذاهاي آماده و بسته بندي شده مصرف كنم؟
پاسخ:مادر آبستن نبايد از غداهايي كه در كارخانه ها به صورت تجاري تهيه مي شوند و به صورت بسته بندي وكنسرو شده در فروشگاهها عرضه مي شود,استفاده نمايد,زيرا به اين نوع غذاها چربي زياد ,نمك,موادنگهدارنده و مواد رنگي اضافه شده است.
پرسش:آيا در دوران آبستني مي توانم از آّب ميوه هاي آماده و بسته بندي شده استفاده نمايم؟
پاسخ:آب ميوه هايي كه به آنها مواد معطر ,مواد رنگي و گاز اضافه شده است و در فروشگاهها وجود دارد,براي مادر آبستن ضرر داردوسلامت جنين را به مخاطره مي اندازد.بهتر است از آب ميوه هاي ططبيعي وتازه استفاده شود .از طرفي مادر آبستن نبايد آب ميوه هايي كه كالري زياد دارد مصرف كند,زيرا م.جب افزايش وزن او مي گردد.يك ليوان آب ساده و يك ليوان شير احتياج روزانه مادر را تامين مي كند .شير و موز كه مخلوط شده باشد هم خوش طعم و هم داراي مقدار زيادي كلسيم است و مادر مي تواند هر روز مصرف كند.
پرسش:چه غذاهايي در دوران آبستني زيان آور است وممكن است در مادر آبستن ايجاد بيماري كند؟
9پاسخ:مادر آبستن ممكن است با خوردن بعضي از غذاها يا رعايت نكردن بهداشت غذا دچار بيماري گرددو جنين او هم مبتلا گردد.اينك مختصري از اين بيماري ها شرح داده مي شود.
ليستريوز:
اگر خانم آبستني غذاهايي مانند شير ياپنير پاستوريزه نشده يا گوشت كاملا"پخته نشده يا سالاد و شيريني كه به ميكروب ليستريا آلوده شده باشدمصرف كند,ميكروب مذبور در آن غذا رشد وتكثير مي يابد و مادر آبستن پس از خوردن دچار بيماري مي گرددوجنين او نيز مبتلا شده و سقط مي شود.اگر خانم آبستني با گوسفند آلوده به اين ميكروب نيز تماس پيدا كند ممكن است مبتلا گردد.علائم اين بيماري عبارت است از :علائم سرماخوردگي,اسهال ودرد شكم .بنابراين هر مادر آبستني بايد غذاي خوب وسالم و بهداشتي مصرف كند.
سالمونلوزيز:
عفونت روده اي ناشي از ميكروب هاي سالمونلا را سالمونلوزيز مي نامند .اگر مادر آبستني آّ يا غذاهاي آلوده به ميكروب هاي سالمونلا را مصرف كند.(آب آلوده ,تخم مرغ كاملا"پخته نشده يا گوشتي كه كاملا" پخته نشده باشد )يا با حيواني كه آلوده به اين ميكروب باشد تماس پيدا كند دچار اين بيماري مي گردد. علائم اين بيماري عبارت است از تب, دردهاي شديد شكمي,تهوع واسهال (بعضي مواقع همراه خون)كه 6 تا 48 ساعت (به طور متوسط 24 ساعت)پس از خوردن غذاي آلوده ايجاد مي شود.براي پيشگيري از اين بيماري مادر آبستن بايد بهداشت را كاملا" رعايت كند ,قبل از خوردن هر غذايي دستهاي خود را بشويد,مواد غذايي مطمئن وسالم مصرف كندو از خوردن مواد غذايي مشكوك وتخم مرغ نپخته و گوشت كاملا" پخته نشده و سبزيجات ضد عفوني نشده خودداري نمايد.
توكسو پلاسموزيز:
ابتلا به عفونت تاشي از انگل توكسوپلاسماگاندي را توكسوپلاسموزيز مي نامند.اگر مادري در دوران آبستني خود گوشت آلوده كه كاملا پخته نشده باشدمصرف كند يا مدفوع حيوان (مخصوصا" گربه)كه مبتلا باشد تماس پيدا كند يا سبزيجات نشسته مصرف كند ممكن است دچار اين بيماري گرددو جنين داخل رحم او مبتلا و دچار عقب افتادگي مغز مي گردد. براي پيشگيري از ابتلا به اين بيماري ,مادر آبستن بايد از خوردن گوشت كاملا" پخته نشده خودداري كند و در خانه گربه نگه داري نكند.مگر با دستكش,زيرا خاك خانه ممكن است با مدفوع گربه آلوده باشد.خانمهاي آبستن بايد قبل از خوردن غذا دستهاي خود را كاملا"با صابون بشويند.اگر خانم آبستني مشكوك است بايد از پزشك متخصص زنان و زايمان بخواهد كه در ابتداي آبستني خود از او از نظر اين بيماري آزمايش خون انجام دهد تا بفهمد كه مصون است يا نه.
پرسش:آيا خوردن ماهي هنگام آبستني ضرر دارد؟
پاسخ:از نظر تغذيه مشخص شده است كه روغن ماهي براي خانم هاي آبستن مفيد است.از طرفي چون امكان دارد درياچه يا رودخانه هاي پرورش ماهي آلوده به جيوه فاضلاب كارخانه ها گرددو در نتيجه مادر آبستن آلوده به جيوه و موجب تخريب سلولهاي مغز جنين گردد,بنابراين سازمان غذا و داروي امريكا توصيه كرده است مادر آبستن در هر هفته بيش از 250 گرم ماهي مصرف نكند.
پرسش:آيا خوردن جگر هنگام آبستني ضرر دارد؟
پاسخ:جگر داراي مقدار بسيار زيادي ويتامين ( آ ) مي باشد.خوردن 100 گرم جگر گوسفند يا گوساله داراي 7000تا9000 واحد ويتامين ( آ ) مي باشد.در صورتد كه نياز روزانه بدن به ويتامين ( آ ) 800 واحد مي باشد.گرچه ثابت نشده است كه خوردن جگر موجب نا هنجاريهاي جنين مي گردد ,ولي تحقيقي انجام گرفته ونشان داده شده است كه اگر مادر حامله در دو ماه اول حاملگي خود 10000 واحد ويتامين ( آ ) مصرف كند خطر پيدايش ناهنجاري جنين او دو برابر مي شود.بنا براين بهتر است مادر حامله از خوردن جگر در دو ماه اول حاملگي خودداري كند.
پرسش:آيا تولد نوزاد جديد در رفتار و اعمال وغذا خوردن كودكان ديگر خانواده اثر دارد؟
پاسخ:تولد و ورود نوزاد جديد در اعمال و رفتار كودكان ديگر خانواده اثر خواهد داشت.بعضي با نخوردن غذا,بعضي با رفتارهاي گوشه گيري و افسردگي واكنش خود را نسبت به نوزاد جديد نشان مي دهند.مادر از زمان آبستني خود با صحبت كردن و محبت كردن به كودك بزرگتر او را براي قبول نوزاد جديد آماده سازد.
ارسال آگهی : ۰۴/۰۶/۸۹ |